Precesja osi obrotu Ziemi

Aby wyjaśnicz czy jest precesja zacytuję odpowiedni fragment artykułu z wikipedii (http://pl.wikipedia.org/wiki/Precesja):
"Precesja lub ruch precesyjny – zjawisko zmiany kierunku osi obrotu obracającego się ciała. Oś obrotu sama obraca się wówczas wokół pewnego kierunku w przestrzeni zakreślając powierzchnię boczną stożka.
Precesja osi Ziemi: Jest to zjawisko przejawiające się wykonywaniem przez oś Ziemi ruchu po powierzchni bocznej stożka o wierzchołku w środku Ziemi. Innymi słowy, oś ziemska kreśli na tle nieba okrąg. Zakreślenie pełnego okręgu trwa około 26 000 lat. Okres ten nazwano rokiem platońskim.[...] Skutkiem precesji Ziemi równik niebieski wędruje ruchem wstecznym po ekliptyce z prędkością 1° na 72 lata, a biegun niebieski zakreśla wokół bieguna ekliptyki okrąg, którego promień wynosi ok. 23,5°. Dlatego też Gwiazda Polarna nie zawsze znajdowała się na biegunie nieba. W epoce budowy piramid jej rolę spełniała α Smoka zwana Thuban. Za 11 tysięcy lat będzie tam się znajdować Wega. Podobnie przesuwa się po ekliptyce punkt Barana, inaczej zwany punktem równonocy wiosennej. Precesja powoduje również różnicę między rokiem gwiazdowym a rokiem zwrotnikowym wynoszącą około 20 minut."

Precesję osi obrotu ilustruje poniższa grafika:

Rys. 1.
.
rysunek pochodzi z Wikipedii, z cytowanego powyżej artykułu.
Dodam od siebie, że te skutki (przesuwanie się bieguna niebieskiego i wędrówka punktu Barana) są od dawna mierzone, a więc są faktem.
Temczasem Mariusz Najda z uporem zwalcza pojęcie precesji osi obrotu. Oto co twierdzi na ten temat:
Można się domyślać, że Ziemia będzie wykazywać pewne odchylenia od toru, którym się porusza... nie porusza się przecież po orbicie bardzo precyzyjnie jak pociąg po torach, lecz nigdy się z tej przestrzeni nie wydostanie. Astronomia nazywa takie odchylenia Precesją ( rotacją), którą możemy obserwować w czasie kręcenia się jakiegoś ciała (np. wirującego bąka)... Przypisanie podobnych zachowań w stosunku do obracającej się Ziemi - jest nieporozumieniem. Pojęciem Precesji próbuje się wyjaśnić odchylenie o kąt 23,5 stopnia oraz ekliptyką Hipparchosa, o której wspominałem. Osi Obrotu Ziemi, która przebiega przez obydwa jej Bieguny Magnetyczne (orientacyjnie wyznaczają te bieguny kompasy) a prostą prostopadłą do płaszczyzny orbity, którą wytyczono geometrycznie. Rzekomo zmiany wynikające z precesji będzie można stwierdzić za jakieś 2 500 lat a pełny okrąg zatoczy Ziemia za jakieś 26 000 lat. [...] Wygląda na to, że precesja tak jak chowanie się planet za Słońcem są jedynie matematycznymi wyliczeniami czegoś co w rzeczywistości nie istnieje i nigdy nie zostało zaobserwowane. W układzie zaproponowanym przeze mnie czyli z Ziemią krążącą obok Słońca... Precesji (rotacji) nie trzeba wymyślać, ponieważ wcale nie występuje.

Aby się nie powtarzać i nie przepisywać ponownie wikipedii przypomnę tylko co przemawia za istnieniem precesji ziemskiej osi obrotu:
  • Wędrówka punktu Barana (punktu równonocy wiosennej) o 50 sekund kątowych w ciągu roku, zaś zmiana położenia Gwiazdy Polarnej wskutek precesji wynosi ok 20. sekund kątowych na rok.
    Dla porównania zdolność rozdzielcza najlepszych ziemskich teleskopów wynosi ok. 0,001 sekundy kątowej, więc swobodnie jesteśmy w stanie obserwować to przesunięcie. Są tylko 2 punkty, które nie podlegają precesji: północny i południowy biegun ekliptyczny. Północny znajduje się w gwiazdozbiorze Smoka.
  • Skrócenie roku zwrotnikowego w porównaniu z rokiem gwiazdowym o ok. 20 minut. Gdyby precesji nie było, jak chce Mariusz Najda, wówczas rok zwrotnikowy i rok gwiazdowy powinny być równe co do czasu trwania.
  • Wędrówka bieguna niebieskiego. Znowu zacytuję wikipedię - "Thuban jako Gwiazda Polarna: Dzięki precesji Thuban był Gwiazdą Polarną około roku 2700 p.n.e. Miało to miejsce w okresie budowy wielkich piramid egipskich i prawdopodobnie mógł być on obserwowany z prześwitu piramidy przez całą dobę. Ponieważ Thuban nigdy nie opuszczał nieba, był w starożytnym Egipcie uważany za symbol nieśmiertelności."
Obecnie Punkt Barana znajduje się w gwiazdozbiorze Ryb i powoli wędruje w kierunktu gwiazdozbioru Wodnika. Nazwa Punkt Barana pochodzi jeszcze z czasów kiedy podczas równonocy wiosennej Słońce wchodziło do gwiazdozbioru Barana. Od tamtego czasu punkt równonocy (Punkt Barana) znacząco się przesunął, jednak nazwa pozostała. Echem tamtych czasów są daty trwania znaków zoodiaku stosowane w horoskopach - te daty zupełnie nie zgadzają się z rzeczywistą pozycją Słońca na sferze niebieskiej. Daty te wyznaczono w czasach kiedy przebywanie Słońca w poszczególnych gwiazdozbiorach pokrywało się z obserwacjami.
To właśnie z powodu precesji wprowadzono pojęcie "Epoki astronomicznej", gdyż wskutek precesji zmieniają się współrzędne równikowe gwiazd. Obecnie oprócz podania współrzędnych jakiegoś obiektu, podaje się również datę obserwacji, aby po latach można było odnaleźć ten sam obiekt. Przesunięcia nie są duże, ale mierzalne.
Za wikipedią:
Epoka – w astronomii punkt w czasie, dla którego określone są współrzędne astronomiczne lub parametry orbity. W przypadku współrzędnych astronomicznych, położenie ciała dla innych czasów można obliczyć uwzględniając jego precesję oraz ruch własny. Obecnie używaną standardową epoką jest J2000.0, zapis ten oznacza 1 stycznia 2000 roku, godzinę 12:00 czasu ziemskiego (TT). Przedrostek "J" wskazuje, że mamy do czynienia z epoką juliańską. Wcześniej używaną epoką była B1950.0, dla której przedrostek "B" wskazuje epokę besseliańską. Przed rokiem 1984 używano epok besseliańskich, następnie zaś juliańskich.

Wracając do wędrówki bieguna niebieskiego, łatwo ją zobrazować pokazując przesunięcie Gwiazdy Polarnej we współrzędnych równikowych w ciągu ostatnich 110 lat. Zmiany są niewielkie, ale gdyby porównać mapy nieba wykreślone w odpowiedniej skali - współczesne i te sprzed 110 lat, to będą widoczne gołym okiem. Są jednak na tyle duże, że z powodzeniem mierzalne za pomocą instrumetów pomiarowych.



Rys. 2.
.
Kolejne położenia Gwiazdy Polarnej zostały naniesione co 10 lat. Aby zobrazować jak niewielkie jest to przesunięcie warto przedstawić powyższy fragment nieba na tle całej północnej półsfery niebieskiej. Obszar przedstawiony na powyższym rysunku zaznaczono czerwonym prostokątem.

Rys. 3.
.

Powrót

Manifo.com - make your own free website